Pastane veya Restoran Açmak İçin A’dan Z’ye Yasal Rehber: Gıda Kayıt Belgesi, HACCP Sistemi ve Personel Sertifikasyon Zorunlulukları

Gıda sektörü, ekonomik dinamizmi ve doğrudan halk sağlığını etkilemesi nedeniyle dünyadaki en sıkı düzenlemelere tabi sektörlerden biridir. Türkiye’de gıda üretimi, işlenmesi, depolanması, dağıtımı ve perakende satışı faaliyetlerine başlamak, yalnızca ticari bir girişim değil, aynı zamanda kamu sağlığını koruma yükümlülüğü getiren karmaşık bir yasal süreç gerektirir. Girişimcilerin bu alanda güçlü bir konum elde etmeleri ve Google otoritesini artırmaları için, yasal uyumu operasyonel mükemmellikle birleştiren kapsamlı bir strateji izlemesi zorunludur.

Türkiye’de gıda işletmelerinin mevzuatı, temel olarak 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu çerçevesinde şekillenmiştir. Bu yasal çerçeve, işletmelerin yerel yönetimlerden (Belediye) ve merkezi otoriteden (Tarım ve Orman Bakanlığı) olmak üzere iki ana koldan izin almasını zorunlu kılar. Bu rapor, yasal zemin oluşturmaktan, zorunlu sertifika gerekliliklerine ve uluslararası kalite standartlarına kadar bir gıda işletmesi kurmanın tüm kritik aşamalarını detaylandırmaktadır.

BÖLÜM I: YASAL ZEMİN VE İŞLETMENİN TİCARİ KURULUŞU

Gıda işletmesi kurma yolculuğu, işletmenin hukuki kimliğini belirlemek ve resmi mali kaydını oluşturmakla başlar. Bu ilk adımlar, sonraki idari başvurular için sağlam bir temel oluşturur ve mevzuatın kritik bir ön koşuludur.

1. Girişimcilik Kararı ve Hukuki Yapılanma

Gıda sektöründe faaliyet gösterecek bir işletmenin türü, planlanan faaliyetin ölçeği, risk yapısı ve sermaye ihtiyacına göre belirlenir. Girişimci, şahıs işletmesi veya sermaye şirketi (Limited veya Anonim Şirket) arasında bir seçim yapmalıdır. Şirket yapısının belirlenmesinin ardından, ticari kimlik kazanma süreci başlar. Bu süreç, şirket ana sözleşmesinin hazırlanmasını ve Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanmasını içerir. Bu yayımlama, şirketin varlığını resmi olarak tescil eder ve hukuki işlem yapabilme yeteneğini kazanmasını sağlar.

Bu aşamada tamamlanması gereken bir diğer zorunluluk, Ticaret Odası veya Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydıdır. Bağlı olunan meslek kuruluşundan alınan üyelik veya faaliyet belgesi, ileride Tarım ve Orman Bakanlığı’na yapılacak kritik başvurular için hayati öneme sahiptir. Bu belge, işletmenin aktif bir üye olduğunu göstermeli ve geçerlilik süresi bir (1) yılı aşmamalıdır. Ticari tescilin hızlı ve doğru bir şekilde tamamlanması, doğrudan gıda güvenliği mevzuatına uyum sürecini hızlandıran temel bir adımı teşkil eder.

2. Vergi Dairesi Mükellefiyeti Tesis Süreci

Ticari kuruluşun hukuki zemini oluştuktan sonra, işletmenin mali yükümlülüklerini yerine getirmesi için Vergi Dairesi kaydı zorunludur. İşe başlama bildirimi, Vergi Usul Kanunu kapsamında mutlaka yapılmalıdır. İşletmenin türüne ve büyüklüğüne göre tutulacak defter tipleri farklılık gösterebilir; örneğin, gerçek usulde vergiye tabi çiftçiler Çiftçi İşletme Defteri tutarken, serbest meslek kazancı elde edenler Serbest Meslek Kazanç Defteri (Defter Beyan Sistemi üzerinden) tutar. Büyük ölçekli şirketler ise Bilanço Defteri tutmayı tercih edebilir.

Mali kayıt sürecinde dikkate alınması gereken bir idari takip yükümlülüğü bulunmaktadır: İşletmeler, işyeri sayısında meydana gelen artış veya azalışlar gibi önemli değişiklikleri, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren bir (1) aylık süre içerisinde, dilekçe ile bağlı bulundukları vergi dairelerine bildirmek zorundadırlar. Bu bir aylık süre kuralına uyulmaması, işletmenin yasal altyapısını zayıflatabilir ve ileride vergi usul cezalarıyla karşılaşma riskini doğurabilir. Mali prosedürlerin zamanında ve doğru yönetilmesi, işletmenin ticari sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşır.

BÖLÜM II: ÇİFT BAŞVURU SİSTEMİ – RUHSAT VE KAYIT HİYERARŞİSİ

Türkiye’de bir gıda işletmesi açmanın en karmaşık yönü, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (yerel yönetim) ile İşletme Kayıt Belgesi (merkezi yönetim) arasındaki zorunlu hiyerarşiyi anlamaktan geçer. Bu iki izin, eş zamanlı yönetilmesi gereken farklı yetki alanlarına aittir.

3. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı (Mahalli İdare İzni)

Gıda üretimi, toplu tüketim (lokanta, kafe, restoran) veya perakende satışı yapacak tüm işyerleri, öncelikle faaliyet gösterdikleri yerdeki yerel Belediye veya ilgili İl Özel İdaresinden İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı almak zorundadır. Bu ruhsat, mekânın fiziksel uygunluğunu, imar durumunu, yangın güvenliğini ve genel sağlık şartlarına uygunluğunu teyit eder.

Başvuru süreci, e-Devlet Kapısı üzerinden İçişleri Bakanlığı’na bağlı e-Belediye Bilgi Sistemi aracılığıyla kolaylıkla başlatılabilmektedir. Girişimciler, gerekli belgeleri (kira kontratı, tapu, imar durumu, Gayrisıhhi Müessese (GSM) raporu, itfaiye raporu vb.) eksiksiz tamamladıkları takdirde, ruhsat alım süreci ortalama 4 ila 6 iş günü gibi nispeten hızlı bir takvimde sonuçlanabilir. Ancak bu ruhsatın alınması, işletmenin faaliyete başlaması için tek başına yeterli değildir; merkezi otoriteden alınması gereken izinlerin ön koşulunu oluşturur.

4. İşletme Kayıt Belgesi ve Onay: Merkezi Otorite İzni

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alındıktan sonra, işletmenin gıda güvenliği ve izlenebilirlik açısından merkezi otoriteye tescili zorunludur. Belge verme yetkisi Tarım ve Orman Bakanlığı’nın İl veya İlçe Müdürlüklerindedir.

Kayıt ve Onay Arasındaki Hukuki Ayrım

Gıda işletmeleri, faaliyetlerinin risk seviyesine göre Kayıt veya Onay kapsamına ayrılır.

1. Kayıt Kapsamı: Perakende satış yerleri (marketler), toplu tüketim yerleri (restoranlar, kafeler) ve basit depolama/dağıtım yerleri bu kapsamda yer alır. Kayıt, işletmenin faaliyet konuları belirtilerek düzenlenir ve Ek-14’te yer alan kayıt kapsamındaki gıda işletmelerine verilir. Ekmek ve pide üreten işletmeler gibi bazı kayıt kapsamındaki işletmeler dahi, Gıda Hijyeni Yönetmeliği hükümlerine uygunluk açısından yerinde resmi kontrole tabi tutulabilir.
2. Onay Kapsamı: Onay’a tabi gıda işletmeleri genellikle yüksek riskli üretim tesisleridir; özellikle hayvansal gıdaların işlendiği ve pazarlandığı tesisler daha kapsamlı denetim gerektirir. Bu işletmeler için, Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmeliğin Ek-1 bölümü detaylı incelenmelidir. Onay süreci, kayıt sürecine kıyasla tesisin yapısı ve süreçleri üzerinde daha derinlemesine bir inceleme ve uygunluk teyidi talep eder.

Başvuru Evraklarının Derinliği ve Personel Zorunluluğu

İşletme Kayıt Belgesi (veya Onay Belgesi) başvurusu için gerekli evraklar, işletmenin gıda güvenliği yönetim sistemi altyapısını zorunlu olarak ortaya koyar. Bu belgeler arasında şunlar yer alır:

• Ek-4 Beyanname ve Dilekçe: Başvurunun çekirdeğini oluşturan bu form, işletmenin unvanı, vergi kimlik numarası, üretim kapasitesi, vardiya sayısı gibi ticari bilgilerin yanı sıra, kritik öneme sahip olan Gıda Mühendisi bilgisini de içermek zorundadır.
• Gıda Sicili Kaydı Evrakları: Özellikle üretim yapan işletmeler için Kapasite Raporu, Ticaret Sicil Gazetesi, Gayrisıhhi Müessese ruhsatının noter onaylı nüshası ve imza sirküleri sunulmalıdır.
• Teknik Personel Yeterliliği: Bakanlık, gıda güvenliğini sadece fiziksel altyapıdan ibaret görmez. İşletme, sürekli kadrolu bir gıda mühendisi çalıştırmıyorsa, dış kaynaklı hizmet sözleşmesiyle çalıştırmalıdır. Bu sözleşme noter onaylı olmalı, haftalık çalışma saati ve sorumluluk kapsamı açıkça belirtilmelidir.

5. İdari Prosedürlerin Hiyerarşik İlişkisi ve Cezai Yaptırımlar

Türkiye’deki yasal sistem, yeni girişimcinin yerel izni (Belediye Ruhsatı) nispeten hızlı almasını teşvik ederken, merkezi izni (Bakanlık Kaydı) bir takip yükümlülüğü haline getirmiştir. Bu, idari süreç yönetiminde bir zaman çizelgesi tuzağı yaratır.

İşletmeler, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı’nı aldıkları tarihten itibaren otuz (30) gün içinde ilgili belgelerle Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüklerine başvurarak İşletme Kayıt Belgesi almak zorundadır. Bu süre zarfında müracaat etmeyen işletmeler hakkında ilgili mevzuat gereğince yasal işlem uygulanır ve idari para cezası kesilir. Ruhsatı alıp 30 gün içinde merkezi kayıt başvurusunu yapmayan işletmelere 2.375 Türk Lirası para cezası uygulanacağı açıkça belirtilmiştir.

Bundan daha ağır bir yaptırım ise kayıtsız faaliyete başlamaktır. Bakanlığa kayıt yaptırmadan (İşletme Kayıt Belgesi almadan) faaliyet gösterdiği tespit edilen üretim veya perakende işyerlerine ise 18.449 Türk Lirası gibi çok daha yüksek bir idari para cezası uygulanmaktadır. Girişimcilerin, bu iki farklı ceza mekanizmasını ve 30 günlük kritik süreyi çok iyi anlaması, yasal takvimi doğru yönetmesi ve ağır mali risklerden kaçınması açısından hayati öneme sahiptir.

Aşağıdaki tablo, gıda işletmeleri için idari başvuru yükümlülüklerinin kritik karşılaştırmasını sunmaktadır:

Table 1: Gıda İşletmeleri İçin İdari Başvuru Yükümlülüklerinin Karşılaştırması

BÖLÜM III: OPERASYONEL UYUM VE ZORUNLU EĞİTİM STANDARTLARI

Yasal kuruluş ve idari izin süreçlerini tamamlayan bir gıda işletmesi, operasyonel süreçlerinin gıda güvenliği mevzuatına uygunluğunu sürekli kılmak zorundadır. Bu uyumun temel taşları, personel eğitimi ve Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) ilkelerinin uygulanmasıdır.

6. Personel Zorunlulukları: Hijyen Eğitimi ve Teknik Yeterlilik

Gıda işletmelerinde çalışan her personel, yasal mevzuat gereği zorunlu hijyen eğitimini almakla yükümlüdür. Bu eğitim, Gıda ve Su Sektöründe Çalışanlar İçin Hijyen Eğitim Kurs Programına uygun olarak verilmek zorundadır. Eğitimin asgari süresi sekiz (8) saat olarak belirlenmiştir.

Eğitimin içeriği, sadece temel temizlik uygulamalarını değil, aynı zamanda operasyonel riski azaltmaya yönelik sofistike konuları da kapsamalıdır. Örneğin, eğitim içeriğinde Alerjen Yönetimi ve Riskli Ürün Yönetimi gibi modüllerin yer alması beklenir. Gıda güvenliği tehlikelerinin en sık insan kaynaklı hatalardan ortaya çıktığı göz önüne alındığında, bu zorunlu eğitim, işletmelerin halk sağlığı üzerindeki potansiyel risklerini minimize etme çabasının merkezinde yer alır. Alerjen Yönetimi gibi karmaşık konuların zorunlu eğitime dahil edilmesi, mevzuatın temel temizlikten ziyade, gıda alerjilerinin ciddi halk sağlığı etkilerini dikkate alarak, riskin kaynağından yönetimini talep ettiğini göstermektedir.

7. Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (HACCP Temelleri)

Gıda işletmelerinin, 5996 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) ilkelerini baz alan yönetim sistemlerini kurması zorunludur. HACCP, gıda zincirinin herhangi bir aşamasında oluşabilecek gıda güvenliği tehlikelerinin kontrol altına alınmasını amaçlayan sistematik bir yaklaşımdır.

İşletmeler, binalarının ve ilişkili yardımcı tesislerin yapısını, çalışma alanı ve sosyal alanların yerleşimlerini bu ilkelere uygun hale getirmek zorundadır. Operasyonel uyumun sağlanması için:

1. HACCP Planı oluşturulmalıdır.
2. Kritik Kontrol Noktaları (KKN) tanımlanmalıdır.
3. Tanımlanan KKN’ler için Kritik Limitler belirlenmelidir.

Gıda güvenliği yönetim sisteminin (GGYS) iç denetim ve izleme süreçlerinin doğru yürütülmesi, işletmenin sürekli yasal uyumluluğunu temin eder. İşletme Kayıt Belgesi başvurusunda gıda mühendisi bilgisi veya sözleşmesinin istenmesi ile zorunlu HACCP ilkelerinin uygulaması , mevzuatın gıda işletmelerinden sadece izin almasını değil, aynı zamanda etkin bir iç yönetim sisteminin varlığını talep ettiğini ortaya koymaktadır. Bu iki zorunluluk arasındaki bağlantı, GGYS’nin operasyonel zorunluluk olduğunun en güçlü kanıtıdır.

BÖLÜM IV: ULUSLARARASI STANDARTLAR VE REKABET AVANTAJI

Yasal zorunluluklara uyum, bir gıda işletmesinin varlığını sürdürmesi için asgari gereklilik olsa da, rekabet avantajı elde etmek, pazar payını artırmak ve uluslararası alanda tanınırlık kazanmak için gönüllü sertifikasyon sistemlerine yatırım yapılması gerekir. Bu sistemler, kalite yönetimini ve etik standartları en üst seviyeye taşır.

8. ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi (GGYS)

ISO 22000, Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) tarafından geliştirilen ve gıda zincirindeki tüm paydaşlar için geçerli olan bir Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi standardıdır. Bu standart, yasal mevzuatın temelini oluşturan HACCP ilkelerini, sistem yönetimi, ön koşul programları ve etkili iletişim gibi unsurlarla birleştirir. ISO 22000:2018 Belgesi, firmanın gıda güvenliği konusundaki kararlılığını uluslararası düzeyde kanıtlayan vazgeçilmez bir adımdır.

Bu sertifika, gıda güvenliği sisteminin sürekli geliştirilmesini teşvik eder. Bu gelişim, performans izleme, iç denetimler ve düzeltici faaliyetler yoluyla sağlanır. Sürekli iyileştirme mekanizması, hem gıda güvenliği sisteminin etkinliğini artırır hem de işletmenin rekabet gücünü önemli ölçüde güçlendirir. ISO 22000’e sahip olmak, firmaların global pazarlarda daha güçlü bir konuma gelmesine yardımcı olur ve tüketicilere güvenli gıda sunma taahhüdünü resmileştirir.

9. Helal Sertifikası: Etik Uyum ve Pazar Genişlemesi

Helal sertifikası, özellikle Müslüman nüfusun yoğun olduğu pazarlarda, ürünlerin İslami kurallara uygun olarak üretildiğini ve sunulduğunu teyit eden etik bir belgedir. Bu sertifika, Müslüman tüketicilere güven vererek hem iç pazarlama imkanlarını genişletir hem de ihracat potansiyelini artırır.

Helal belgesi, sadece gıda ürünlerini değil, kozmetik, ilaç, turizm, finans ve bankacılık gibi diğer sektörlerdeki ürün ve hizmetleri de kapsayan geniş bir alana sahiptir. Sertifika almak isteyen kuruluşlar, SMIIC (İslami Ülkeler Standardizasyon ve Metroloji Enstitüsü) tarafından akredite edilmiş belgelendirme kuruluşlarına başvurmalıdır.

Helal sertifikası alma süreci titiz bir denetim gerektirir:

1. Başvuru ve Dokümantasyon: Akredite kuruluşa başvuru yapılır. Bu aşamada, sadece ticaret sicil belgesi değil, üretim tesisinin krokisi, üretim akış şeması ve kritik olarak ürünlerin hammadde ve katkı maddeleri listesi istenir. Hammadde listesinin detaylı incelenmesi, sertifikasyonun tedarik zincirinin başlangıcından itibaren tüm girdileri kontrol ettiğini gösterir.
2. Denetleme: Kuruluş, yerinde denetleme yaparak helal üretim prensiplerine tam olarak uyulup uyulmadığını kontrol eder. Süreç, firmanın büyüklüğüne bağlı olarak ortalama 2-3 ay sürebilir.
3. Karar ve Sertifika: Denetleme sonucunda helal kurulunun değerlendirmesiyle sertifika verilir. Türkiye’deki firmaların dünya genelinde tanınırlığını artıran HAK Helal Belgesi gibi belgeler, uluslararası rekabet avantajı sunar.

ISO 22000 ve Helal Sertifikası Sinerjisi

Helal Belgesi ve ISO 22000, gıda sektöründe faaliyet gösteren firmalar için birbirini destekleyen vazgeçilmez iki sertifikadır. ISO 22000, teknik güvenliği ve yönetim kalitesini sağlarken; Helal Belgesi, etik ve dini uygunluk güvenini sağlar. Bu iki sertifikasyon sisteminin entegre edilmesi, firmaların sürdürülebilir büyümesine katkıda bulunur, tüketici güvenini artırır ve özellikle ihracat pazarlarında “çifte güvenilirlik” standardı sunarak uluslararası alanda daha etkin bir ticaret yapılmasını mümkün kılar.

Aşağıdaki tablo, gönüllü kalite sistemlerinin işletmeye stratejik katkılarını özetlemektedir:

Table 2: Gönüllü Kalite Sistemlerinin İşletmeye Katkıları

Gıda işletmesi kurma sürecinin başarısı, yasal adımların doğru bir takvimle ve hiyerarşik sırayla izlenmesine bağlıdır. Aşağıdaki kontrol listesi, girişimcilerin izlemesi gereken kritik eylem planını özetlemektedir:

10. Başarılı İşletme Kurulumu için Eylem Planı

Adım 1: Ticari Kimliğin Oluşturulması (Hukuk ve Maliye)

• Hukuki Yapılanma: İşletme türünün belirlenmesi, şirket sözleşmesinin hazırlanması ve Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanması.
• Oda Kaydı: Şirketler için Ticaret Odası’na kayıt, şahıs işletmeleri için Esnaf ve Sanatkârlar Odası kaydının tamamlanması ve güncel faaliyet belgesinin alınması.
• Mali Kayıt: Bağlı bulunulan Vergi Dairesi’ne işe başlama bildirimi yapılması. İşletme veya işyeri değişikliklerinin bir ay içinde bildirilmesi zorunluluğu unutulmamalıdır.

Adım 2: Fiziksel Mekân İzni (Yerel Yönetim Ruhsatı)

• Ruhsat Başvurusu: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı için Belediye veya İl Özel İdaresi’ne başvuru. e-Belediye sistemi kullanılabilir.
• Hedef Süre: Gerekli belgeler tam ise ruhsatın ortalama 4 ila 6 iş günü içinde alınması hedeflenmelidir.

Adım 3: Merkezi Kayıt ve Gıda Güvenliği Onayı (Tarım ve Orman Bakanlığı)

• 30 Günlük Kurala Uygunluk: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alındıktan sonraki 30 gün içinde Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüklerine İşletme Kayıt Belgesi başvurusu yapılmalıdır. Bu sürenin aşılması idari para cezasına tabidir.
• Kritik Evrakların Hazırlanması: Ek-4 Beyanname, Kapasite Raporu (üretim tesisleri için), Gıda Mühendisi bilgisi veya noter onaylı dış hizmet sözleşmesi dosyaya eklenmelidir.

Adım 4: Operasyonel Hazırlık ve Personel Eğitimi

• Zorunlu Hijyen Eğitimi: Gıda ile temas eden tüm personel için asgari 8 saatlik zorunlu Hijyen Eğitimi sertifikalarının tamamlanması.
• GGYS Kurulumu: İşletmede HACCP ilkelerinin (KKN belirleme, Kritik Limitler) uygulandığından emin olunması ve tesis altyapısının bu ilkelere göre düzenlenmesi.

Adım 5: Stratejik Sertifikasyon

• Pazar Odaklılık: Global pazarlara açılmayı ve teknik güvenilirliği artırmayı hedefleyen işletmeler için ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi sertifikasyon sürecinin başlatılması.
• Etik Uyum: Müslüman tüketicilere ulaşmayı hedefleyen ve ihracat potansiyelini yükseltmek isteyen firmalar için Helal Belgesi sürecinin başlatılması.

Gıda işletmesi kurmak, yüksek büyüme potansiyeline sahip, ancak yüksek düzeyde sorumluluk gerektiren bir alandır. Türkiye’deki yasal düzenlemeler, sadece ticari izinleri değil, aynı zamanda kamu sağlığını güvence altına alan sistemli bir Gıda Güvenliği Yönetimi’ni zorunlu kılmaktadır. Girişimcinin, Belediye Ruhsatı ile Tarım ve Orman Bakanlığı Kayıt Belgesi arasındaki 30 günlük kritik süreyi yönetme becerisi, işletmenin yasal sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyen temel faktördür.

Başarılı ve güçlü bir gıda işletmesi, yasal uyumu operasyonel mükemmellikle birleştiren işletmedir. Yasal zorunlulukların ötesine geçerek ISO 22000 ve Helal Sertifikası gibi uluslararası kabul görmüş standartlara yatırım yapmak, sadece yasal cezai riskleri azaltmakla kalmaz, aynı zamanda global rekabet gücünü artırır ve uzun vadede tüketici güvenini inşa ederek marka değerini yükseltir. Gıda sektöründe kalıcı bir yer edinmek için, mevzuata erken ve tam uyum sağlamak, maliyetli kapatma ve para cezası risklerine karşı en güçlü sigortadır.

Anıt Eğitim olarak sunduğumuz imkanları incelemek için Eğitimlerimize göz atabilir, detaylı bilgi için web sitemizi inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

1. Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik Kapsamında İşletme Kayıt İşlemleri.
2. Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemleri: Adım Adım Kılavuz.
3. Gıda ve Su Sektöründe Çalışanlar İçin Hijyen Eğitim Kurs Programı (Zorunlu Hijyen Eğitimi Mevzuatı).
4. ISO 22000 Belgesi Nedir Nasıl Alınır ve HACCP ile Farkları.